ไฟล์ ZIP คืออะไร เปิดอย่างไร

ในยุคดิจิทัลที่การส่งไฟล์ผ่านอินเทอร์เน็ตเป็นเรื่องปกติ ไม่ว่าจะเป็นเอกสาร รูปภาพ โปรแกรม หรือไฟล์งานขนาดใหญ่ หลายคนอาจเคยเห็นนามสกุลไฟล์ “.zip” 

และสงสัยว่าไฟล์ ZIP คืออะไร และต้องเปิดอย่างไรจึงจะใช้งานได้อย่างถูกต้อง ไฟล์ ZIP เป็นรูปแบบไฟล์ที่ใช้สำหรับบีบอัดข้อมูลให้มีขนาดเล็กลง เพื่อประหยัดพื้นที่จัดเก็บและลดเวลาในการส่งผ่านอินเทอร์เน็ต นอกจากนี้ยังสามารถรวมหลายไฟล์ไว้ในไฟล์เดียวได้อย่างสะดวก ทำให้การจัดการข้อมูลเป็นระเบียบมากขึ้น

บทความนี้จะอธิบายตั้งแต่พื้นฐานของไฟล์ ZIP วิธีการเปิดใช้งานบน Windows, macOS และสมาร์ทโฟน รวมถึงข้อดี ข้อควรระวัง และแนวทางการใช้งานอย่างปลอดภัย เหมาะสำหรับทั้งผู้เริ่มต้นและผู้ใช้งานทั่วไปที่ต้องการเข้าใจการจัดการไฟล์อย่างถูกต้อง

ไฟล์ ZIP คืออะไร

ไฟล์ ZIP คือไฟล์ที่ถูก “บีบอัดข้อมูล” (Compressed File) โดยใช้เทคนิคการลดขนาดไฟล์ เพื่อให้ใช้พื้นที่จัดเก็บน้อยลง และสะดวกต่อการส่งต่อผ่านอีเมลหรือแพลตฟอร์มออนไลน์ นามสกุลไฟล์จะเป็น .zip และภายในไฟล์ ZIP สามารถบรรจุไฟล์ได้หลายประเภท เช่น เอกสาร รูปภาพ PDF โฟลเดอร์ทั้งชุด หรือไฟล์โปรแกรม

พูดง่าย ๆ คือ ZIP เปรียบเสมือน “กล่องเก็บของ” ที่รวบรวมไฟล์หลาย ๆ ชิ้นไว้ในกล่องเดียว และบีบอัดให้เล็กลง เมื่อ “แตกไฟล์” (Extract) ก็จะได้ไฟล์กลับมาใช้งานตามปกติ

ไฟล์ ZIP ทำงานอย่างไร

การบีบอัดไฟล์ใช้กระบวนการลดข้อมูลที่ซ้ำซ้อนในไฟล์ เช่น ตัวอักษรหรือโครงสร้างข้อมูลที่ซ้ำกัน ผลลัพธ์คือขนาดไฟล์ลดลง แต่เนื้อหายังคงเดิมเมื่อทำการแตกไฟล์ ตัวอย่างเช่น โฟลเดอร์ 50 MB บีบอัดเป็น ZIP อาจเหลือ 30 MB ช่วยให้ Upload/Download เร็วขึ้น

ข้อดีของไฟล์ ZIP

• ลดขนาดไฟล์ ช่วยประหยัดพื้นที่
• รวมหลายไฟล์/หลายโฟลเดอร์เป็นไฟล์เดียว จัดส่งสะดวก
• เหมาะกับการส่งผ่านอีเมล แชต และระบบอัปโหลดไฟล์
• สามารถตั้งรหัสผ่านได้ (ขึ้นกับเครื่องมือที่ใช้บีบอัด)
• รองรับหลายระบบปฏิบัติการ
  
  

วิธีเปิดไฟล์ ZIP บน Windows

วิธีที่ 1: ใช้โปรแกรมในตัว Windows (Windows 10/11)

1. คลิกขวาที่ไฟล์ ZIP
2. เลือก Extract All
3. เลือกตำแหน่งจัดเก็บไฟล์ที่แตกออกมา
4. กด Extract

ระบบจะสร้างโฟลเดอร์ใหม่และแตกไฟล์ออกมาให้ใช้งานได้ทันที

วิธีที่ 2: ใช้โปรแกรมเสริม

หากต้องการรองรับไฟล์บีบอัดหลายรูปแบบ (เช่น RAR, 7z) หรือเครื่องมือขั้นสูง สามารถใช้โปรแกรมเช่น:

• 7-Zip
• WinRAR
• WinZip
  
  

วิธีเปิดไฟล์ ZIP บน macOS

1. ดับเบิลคลิกไฟล์ ZIP
2. ระบบจะสร้างโฟลเดอร์ที่แตกไฟล์ให้อัตโนมัติ

macOS รองรับ ZIP ในตัว ไม่ต้องติดตั้งโปรแกรมเพิ่ม

วิธีเปิดไฟล์ ZIP บนมือถือ

Android

1. แตะไฟล์ ZIP ผ่านแอป Files หรือ File Manager
2. เลือกคำสั่ง Extract หรือ Unzip
3. เลือกโฟลเดอร์ปลายทาง

iPhone / iPad

1. เปิดแอป Files
2. แตะไฟล์ ZIP
3. ระบบจะแตกไฟล์ให้อัตโนมัติเป็นโฟลเดอร์
   
   

วิธีสร้างไฟล์ ZIP

บน Windows

1. เลือกไฟล์หรือโฟลเดอร์ที่ต้องการบีบอัด
2. คลิกขวา
3. เลือก Send to > Compressed (zipped) folder

บน macOS

1. คลิกขวาที่ไฟล์หรือโฟลเดอร์
2. เลือก Compress
   
   

ไฟล์ ZIP ปลอดภัยหรือไม่

ไฟล์ ZIP เองไม่ใช่ไวรัส แต่ไฟล์ภายในอาจเป็นอันตรายได้ โดยเฉพาะไฟล์โปรแกรม (.exe) หรือไฟล์สคริปต์ แนวทางใช้งานอย่างปลอดภัย:

• หลีกเลี่ยงการเปิด ZIP จากผู้ส่งที่ไม่รู้จัก
• สแกนด้วย Antivirus ก่อนแตกไฟล์/ก่อนเปิดไฟล์ภายใน
• ตรวจสอบชนิดไฟล์และชื่อไฟล์ให้ชัดเจน (ระวังไฟล์แฝงนามสกุล)
  
  

ZIP กับ RAR ต่างกันอย่างไร

• ZIP: ใช้งานง่าย รองรับในตัวบนหลายระบบ เหมาะกับการส่งไฟล์ทั่วไป
• RAR: บีบอัดได้ดีในบางกรณี แต่ต้องใช้โปรแกรมช่วยในการเปิด/สร้างไฟล์
  
  

ปัญหาที่พบบ่อยและวิธีแก้

1) เปิด/แตกไฟล์ไม่ได้

• สาเหตุ: ไฟล์ดาวน์โหลดไม่ครบหรือไฟล์เสียหาย
• วิธีแก้: ดาวน์โหลดใหม่ หรือให้ผู้ส่งส่งไฟล์ใหม่

2) ระบบถามรหัสผ่าน

• สาเหตุ: ผู้ส่งตั้งรหัสผ่านไว้
• วิธีแก้: ขอรหัสผ่านจากผู้ส่ง (อย่าคาดเดารหัสแบบสุ่ม)

3) แตกไฟล์แล้ว Error / ไฟล์ภาษาไทยเพี้ยน

• สาเหตุ: เครื่องมือแตกไฟล์บางตัวอาจมีปัญหากับ encoding
• วิธีแก้: ลองใช้ 7-Zip หรือแตกไฟล์ด้วยเครื่องมือมาตรฐานของระบบ
  
  

FAQ

ไฟล์ ZIP เปิดโดยไม่แตกไฟล์ได้ไหม

สามารถดูรายการไฟล์ภายในได้ แต่โดยทั่วไปควรแตกไฟล์ก่อนเพื่อใช้งานไฟล์ได้เต็มรูปแบบ (บางไฟล์อาจเปิดดูได้ทันทีขึ้นอยู่กับแอป/ระบบ)

ไฟล์ ZIP มีไวรัสได้หรือไม่

ตัว ZIP ไม่ใช่ไวรัส แต่ไฟล์ที่อยู่ข้างในอาจเป็นมัลแวร์ได้ ควรสแกนด้วย Antivirus และหลีกเลี่ยงไฟล์จากแหล่งที่ไม่น่าเชื่อถือ

ZIP กับ 7z แบบไหนดีกว่า

7z มักบีบอัดได้ดีกว่า แต่ ZIP ใช้งานง่ายและรองรับกว้าง เหมาะกับการส่งไฟล์ให้คนทั่วไปและการใช้งานประจำวัน