ความละเอียดหน้าจอปรับไม่ได้

ปัญหา ความละเอียดหน้าจอปรับไม่ได้ เป็นอาการที่ผู้ใช้คอมพิวเตอร์พบได้บ่อย ทั้งใน Windows 10 และ Windows 11 โดยเฉพาะหลังจากอัปเดตระบบ ติดตั้ง Windows ใหม่ 

เปลี่ยนจอภาพ หรือเปลี่ยนการ์ดจอ อาการที่พบบ่อยคือไม่สามารถเลือกความละเอียดสูงสุดได้ เช่น จอรองรับ Full HD หรือ 2K แต่ระบบแสดงให้เลือกเพียง 1024×768 หรือ 1280×720 เท่านั้น ส่งผลให้ภาพไม่คม ตัวอักษรเบลอ และทำงานไม่สะดวก 

ปัญหานี้ไม่ได้เกิดจากจอเสียเสมอไป แต่ส่วนใหญ่มาจากไดรเวอร์การ์ดจอ การตั้งค่าระบบ หรือการเชื่อมต่อสายสัญญาณที่ไม่เหมาะสม บทความนี้สรุปสาเหตุและแนวทางแก้ไขแบบเป็นขั้นตอน เพื่อให้คืนความละเอียดหน้าจอให้เหมาะสมกับอุปกรณ์ได้อย่างถูกต้อง

ความหมายของปัญหา “ความละเอียดหน้าจอปรับไม่ได้”

ความละเอียดหน้าจอ (Screen Resolution) คือจำนวนพิกเซลที่จอภาพแสดงผล หากปรับไม่ได้หรือถูกจำกัด มักแปลว่าระบบไม่สามารถอ่านความสามารถที่แท้จริงของจอภาพหรือการ์ดจอได้ ซึ่งเกี่ยวข้องกับไดรเวอร์ การตั้งค่า หรือการเชื่อมต่อฮาร์ดแวร์เป็นหลัก

สาเหตุที่พบบ่อย

• ไดรเวอร์การ์ดจอไม่สมบูรณ์/หาย เช่น Windows ใช้ Microsoft Basic Display Adapter หรือไดรเวอร์ไม่ตรงรุ่น
• ระบบไม่รู้จักจอภาพ แสดงเป็น Generic PnP Monitor หรืออ่านค่า EDID ไม่ได้
• สาย/พอร์ตไม่รองรับ เช่นใช้ VGA กับจอความละเอียดสูง หรือ HDMI รุ่นเก่า/อะแดปเตอร์คุณภาพต่ำ
• การตั้งค่า Windows ผิดพลาด โหมด Duplicate/Extend หรือ Scale/Resolution ไม่เหมาะสม
• ข้อจำกัดฮาร์ดแวร์ การ์ดจอหรือพอร์ตบางช่องรองรับความละเอียดได้จำกัด

วิธีตรวจสอบเบื้องต้น

1. คลิกขวาที่ Desktop → Display settings
2. ดูหัวข้อ Display resolution ว่ามี “Recommended” หรือไม่
3. เข้า Advanced display เพื่อตรวจสอบชื่อจอและการ์ดจอ
4. เปิด Device Manager ตรวจสอบหมวด Display adapters และ Monitors
   
   

วิธีแก้ไขอย่างเป็นขั้นตอน

ขั้นที่ 1: ติดตั้ง/อัปเดตไดรเวอร์การ์ดจอ

• เปิด Device Manager → Display adapters
• หากเห็น Microsoft Basic Display Adapter หรือชื่อไม่ตรงรุ่น → ควรติดตั้งไดรเวอร์จากผู้ผลิตการ์ดจอโดยตรง
• ติดตั้งเสร็จให้ Restart เครื่อง 1 ครั้ง

ขั้นที่ 2: ตรวจสอบ/รีเซ็ตอุปกรณ์จอภาพ (Monitor)

• Device Manager → Monitors
• หากขึ้นเป็น Generic PnP Monitor และมีปัญหา ให้ลอง Uninstall device แล้วรีสตาร์ต
• หลังรีสตาร์ต Windows จะตรวจจับจอใหม่อัตโนมัติ

ขั้นที่ 3: เปลี่ยนสาย/พอร์ตเชื่อมต่อ

• แนะนำใช้ HDMI หรือ DisplayPort เพื่อรองรับ Full HD/2K/4K ได้ดีกว่า
• หลีกเลี่ยง VGA โดยเฉพาะกับจอความละเอียดสูง
• ลองสลับพอร์ตบนการ์ดจอ หรือเปลี่ยนอะแดปเตอร์ให้เป็นรุ่นคุณภาพดี

ขั้นที่ 4: เลือกโหมดความละเอียดด้วยตนเอง

1. Settings → System → Display → Advanced display
2. เลือก Display adapter properties
3. กด List All Modes
4. เลือกความละเอียดและ Refresh rate ที่จอรองรับ แล้วกด OK

ขั้นที่ 5: ตรวจสอบ Scale และโหมดหลายจอ

• ตั้งค่า Scale ให้เหมาะสม เช่น 100% หรือ 125% (ตามความละเอียด/ขนาดจอ)
• ถ้าใช้หลายจอ แนะนำโหมด Extend แทน Duplicate เพื่อลดปัญหาการล็อกความละเอียด
  
  

กรณีเฉพาะที่พบบ่อย

• เพิ่งลง Windows ใหม่: ปกติยังไม่มีไดรเวอร์การ์ดจอที่ถูกต้อง ต้องติดตั้งก่อน
• จอ 2K/4K แต่ขึ้นไม่สุด: มักเกี่ยวกับสาย HDMI รุ่นเก่าหรือพอร์ตที่ไม่รองรับ
• Notebook ต่อจอนอก: อาจสลับไปใช้การ์ดจอออนบอร์ด/โหมดประหยัดพลังงาน ทำให้เลือกความละเอียดได้จำกัด

คำแนะนำสำหรับองค์กร/IT Support

• จัดทำมาตรฐานไดรเวอร์ตามรุ่นเครื่องและรุ่นการ์ดจอ (เก็บไว้ใน Repository กลาง)
• เลือกสาย/อะแดปเตอร์ที่ผ่านการรับรอง (HDMI 2.0+ หรือ DP ตามสเปกจอ)
• กรณีเกิดซ้ำหลัง Windows Update ให้พิจารณาควบคุม Driver Update ผ่านนโยบายองค์กร
• ทดสอบความละเอียด/Refresh rate ก่อนส่งมอบเครื่องให้ผู้ใช้งาน
  
  

FAQ

Q1: ลง Windows ใหม่แล้วปรับความละเอียดไม่ได้ เกิดจากอะไร?

มักเกิดจากยังไม่ได้ติดตั้งไดรเวอร์การ์ดจอ ทำให้ Windows ใช้ไดรเวอร์พื้นฐานและจำกัดความละเอียด แนะนำติดตั้งไดรเวอร์จากผู้ผลิตการ์ดจอโดยตรง แล้วรีสตาร์ตเครื่อง

Q2: ใช้จอ Full HD แต่เลือกได้แค่ 1280×720 ต้องแก้ยังไง?

ให้ตรวจสอบสายและพอร์ตเชื่อมต่อก่อน เช่นยังใช้ VGA หรือ HDMI รุ่นเก่า/อะแดปเตอร์คุณภาพต่ำ จากนั้นตรวจสอบไดรเวอร์การ์ดจอ และลองใช้เมนู List All Modes เพื่อเลือกความละเอียดที่รองรับ

Q3: ควรใช้สายแบบไหนสำหรับจอความละเอียดสูง (2K/4K)?

แนะนำ HDMI 2.0 ขึ้นไป หรือ DisplayPort เพื่อรองรับความละเอียดสูงและ Refresh rate ได้เต็มประสิทธิภาพ และควรเลือกสายที่ได้มาตรฐานเพื่อลดปัญหาความละเอียดถูกจำกัด